200 ans depuis l'Exode de Missolonghi, (1826–2026) - Les Grecs de Marseille et la révolution de 1821
200 χ�όνια, από την Έξοδο του Μεσολογγίου (1826–2026) - Οι Έλληνες της Μασσαλίας και η επανάσταση του 1821

200 χ�όνια, από την Έξοδο του Μεσολογγίου (1826–2026)
200 ans depuis l'Exode de Missolonghi, (1826–2026)

L'Exode de Missolonghi constitue l'un des moments les plus dramatiques et héroïques de la Révolution grecque de 1821, symbole de sacrifice et de lutte pour la liberté. En avril 1826, après un siège de plusieurs mois et des privations extrêmes, les habitants assiégés tentèrent une sortie courageuse, préférant un dernier effort à la capitulation. Cette année, nous célébrons le bicentenaire de ce tragique événement. Le présent article a pour objectif de rappeler le rôle important joué par le port de Marseille dans l’organisation et le soutien de la Révolution grecque, mais aussi de montrer comment ce tragique point culminant de la lutte, l'Exode de Missolonghi, a bouleversé l'opinion publique européenne et renforcé encore davantage le courant philhellénique, dans lequel Marseille avait déjà joué un rôle déterminant.
L’Exode de Missolonghi, 1853, Pinacothèque nationale d’Athènes
Theódoros Vryzákis (1814 – 1878)


La fête de l’École Grecque de Marseille consacrée à l'héroïque Exode de Missolonghi.







Photo souvenir : le Père Ignatios Omiliadis, le président de l’Union hellénique, M. Pierre Theodorakis et la professeure, Mme Ioanna Moussikoudi avec l’ensemble des élèves

La fête de l’École grecque de Marseille , organisée pour commémorer la révolution du 25 mars 1821, s'est déroulée avec grand succès; cette année, elle était consacrée à l'héroïque Exode de Missolonghi.

Les plus jeunes élèves ont récité des poèmes, tandis que les plus grands ont présenté la chronique de l'Exode avec beaucoup de sensibilité et de respect. L'événement a été ponctué de belles chansons, créant une atmosphère chaleureuse et émouvante.

La fête s’est déroulée en présence du Père Ignatios Omiliadis de l’EGLISE ORTHODOXE GRECQUE DE MARSEILLE
de la Consule maritime, Madame Maria Κatsari, de M. Vassilis Eleftherios, officier de la marine grecque et des parents.
À la fin de la fête, un copieux buffet a été offert par l'Union Hellénique de Marseille.


LES GRECS DE MARSEILLE ET LA RÉVOLUTION GRECQUE DE 1821

Texte de Mme Ioanna Moussikoudi, Docteure en études néohelléniques et historienne, que nous remercions chaleureusement

Ce n'est qu'au début du XIXe siècle, peu avant la Révolution de 1821, qu'une colonie grecque permanente fut fondée à Marseille, similaire à celle de Livourne, où les Grecs avaient fondé une église depuis 1775. 1816 coïncida avec la phase décisive de l'établissement définitif d'une colonie grecque à Marseille. Cette année-là, dix maisons de commerce grecques s'installèrent dans la ville en même temps, telles que celles de Panteleon Argenti, les frères Nikolaos et Théodoros Prassacachi de Chios, Théodoros Homiros et les frères Dimitrios et Konstantinos Amira de Smyrne et Nikolaos Thisséas de Chypre. Certains de ces négociants se réunirent pour la première fois en octobre 1820, afin d'inviter un archimandrite à célébrer des offices Orthodoxes à Marseille. En décembre de la même année, ils confirmèrent leur intention de fonder une église Orthodoxe et signèrent un premier Règlement, établissant ainsi la première communauté Orthodoxe grecque de la ville.

Les membres de l'Hôtel Hellénophone et de la Philiki Hétéreia ( Société des Amis) à Marseille.

Plusieurs marchands grecs de Marseille furent d'abord membres du salon philhellène L'HOTEL HELLÉNOPHONE fondé à Paris en 1809, puis de la Société des Amis. (Φιλική Εται�εία). Presque tous les membres de la communauté grecque de Marseille soutinrent activement la lutte de leurs compatriotes et beaucoup abandonnèrent même leurs activités commerciales pour venir en Grèce offrir des services précieux.
Un membre de la Société des Amis fut l'archimandrite de Marseille, ARSENIOS YANNOUKOS, originaire de Monemvasia, qui arriva à Marseille depuis Paris au début de 1821, lorsque la demande des négociants grecs pour la venue d'un archimandrite dans la ville fut acceptée dans le cadre de leurs efforts pour établir une Église orthodoxe grecque. Arsénios avait servi dans l'armée de NAPOLEON BONAPARTE et fut l'un des plus fervents partisans de la lutte grecque à Marseille.
Petros Omiridis Skylitzis, originaire de Chios, proche collaborateur d'Adamantios Coray, développa une intense activité intellectuelle et nationale et participa ensuite à la Révolution et à la vie politique grecque. Son compatriote, Emmanuel Rodocanachi, joua un rôle de liaison clé entre la communauté grecque, les Philhellènes et la Grèce. Georges Psychas, l'un des fondateurs de la communauté orthodoxe, fut un organisateur de missions bénévoles, tandis que les frères Dimitrios et Konstantinos Amira de Smyrne allouèrent d'importantes sommes d'argent pour soutenir la lutte. Théodoros Prassacachi de Chios fut l'un des plus grands soutiens de la Révolution à Marseille et fut présent aux côtés d'Alexandre
Mavrokordato à Missolonghi pendant le Siège. NICOLAS THISSEAS , Chypriote installé à Marseille depuis 1815, fut le neveu du martyr National, l'Archevêque de Chypre Kyprianos. Il fut l'un des facteurs les plus importants de la lutte à Marseille durant les premières années de la Révolution. Il fut le principal organisateur du recrutement des volontaires et fut donc étroitement surveillé par les autorités françaises. En 1820, il partit pour Paris où il prépara le transfert de volontaires philhellènes en collaboration avec les philhellènes de la capitale. Thisséas fut, d'une certaine manière, le représentant officiel des intérêts de la lutte grecque à Marseille. Nikolaos Thisséas, avec son frère Théophile, partit vers octobre 1821 pour la Grèce révolutionnaire où ils prirent une part active à la tête de combattants chypriotes qu'ils soutenaient avec leur propre argent.
Théodoros Omiros, un marchand de Smyrne installé à Marseille depuis 1816, était un fervent partisan de la Révolution et, en raison de ses idées, était surveillé par les autorités françaises.
Dimitrios Kapoudas, consul de l’Empire ottoman et membre fondateur de la communauté orthodoxe, maintint soigneusement une attitude officielle de loyauté envers l'administration ottomane, tout en soutenant discrètement la lutte grecque, jusqu'à l'abolition de sa fonction en 1823.
Ioannis Maïs, originaire de Zakynthos, fut très actif en faveur de la Révolution : il organisa des missions de volontaires, d'armes et de fournitures, facilita la communication entre la Grèce et la France et fit la promotion de la lutte grecque dans la presse européenne, contribuant substantiellement au soutien international.

Les premiers envois du port de Marseille vers la Grèce rebelle

À partir de 1821, Marseille devint un centre important pour le rassemblement et le départ des volontaires philhellènes vers la Grèce révolutionnaire. Beaucoup arrivèrent d'Allemagne et de Suisse, souvent sans organisation ou soutien adéquats, ce qui créa des problèmes d'ordre et de sécurité dans la ville. Malgré la surveillance du gouvernement français et les restrictions sur le transport des munitions, le flux de volontaires ne s'arrêta pas.
Entre 1821 et 1822, plusieurs expéditions furent menées avec des navires transportant volontaires, armes et munitions. L'arrivée et le départ d'Alexandre Mavrokordato à l'été 1821, qui ont donné un élan au mouvement philhellène, se distinguent. D'autres missions organisées ont suivi, même financées par des soutiens étrangers, tandis qu'il y a aussi eu des cas de transport secret de munitions, comme celui des frères Kallergis, qui ont échappé à la surveillance policière.
En moins d'un an, plus de 450 personnes passèrent par Marseille pour soutenir la lutte grecque, la dernière expédition importante partant fin 1822.

La « Société de Marseille en faveur des Grecs »
Les réfugiés grecs qui fuyaient à Marseille trouvèrent un soutien spontané non seulement de la presse locale, mais aussi des autorités ainsi que de la population de la ville. Parmi les premiers Grecs à demander asile à Marseille se trouvaient trente Chypriotes qui réussirent à quitter leur île en fuyant les massacres et en se réfugiant sur des navires français. Des réfugiés de Thessalonique suivirent, mais la plus grande vague vint de Chios après le massacre de Pâques de 1822. Ainsi, la présence déjà forte des originaires de Chios à Marseille fut renforcée, les membres de nombreuses familles de négociants s'installant dans la ville, élargissant et renforçant la communauté grecque.
En mars 1823, un comité fut créé à Marseille pour aider les réfugiés grecs dans son port avec la participation des nombreux négociants de la communauté, tandis qu'en 1825 la « Société Philanthropique en faveur des Grecs » fut fondée. Cette Société caritative était dirigée par Nicolas Toulouzan, professeur au Collège Royal de Marseille et membre de l'Académie des sciences, des lettres et des arts de la ville. Ses membres comprenaient Pantaleon Argentis, Théodore Homère, Michel Petrococchino, Théodore Rakos, l'archimandrite Arsénios ainsi que des Français éminents de Marseille.
La Société a soutenu financièrement les missions destinées aux révolutionnaires grecs. Cependant, le but principal de son activité était de rassembler les enfants grecs orphelins et d'organiser leur insertion dans des écoles spécialisées. Toulouzan correspondait avec Ioannis Capodistria, qu'il informait de l'avancement de ses actions pour la collecte et la prise en charge des orphelins.
Michel Petrococchino de Chios était également chargé de retrouver et d'acheter les orphelins, dispersés et vendus dans diverses régions d'Anatolie. Pour sa contribution de Marseille à la Révolution, il fut décoré en 1844 par le roi Othon de la distinction honorifique de chevalier de l'Ordre du Sauveur.
À partir de 1825, après l'invasion du Péloponnèse par Ibrahim, les missions de volontaires reprirent depuis Marseille. Entre 1825 et 1826, trois expéditions partirent et la maison commerciale des « frères Prassacachi » de Marseille assura les cargaisons des navires.
La Société Philanthropique en faveur des Grecs profita de la mission du navire Epaminondas, qui appareilla le matin du lundi 7 août 1825, pour envoyer une épée et un drapeau destinés au colonel Fabvier et aux héroïques défenseurs de Missolonghi. Le responsable des actions de la Société était l'archimandrite Arsenios ; le Français, M. Mollière, fut chargé par la Commission d'accomplir la mission et de la remise officielle du drapeau à Notis Botsaris, en présence de tous les Souliotes et membres du gouvernement. Le drapeau fut exposé le 5 août dans l'Église orthodoxe grecque et, le lendemain, « Après la liturgie, il fut béni, en présence des membres du Comité, des philhellènes d'Epaminondas et de toute la population grecque de la ville », comme l'écrivit Toulouzan dans la revue Ami du peuple qu'il publiait à Marseille. Malheureusement, le drapeau marseillais ne put jamais être livré à Missolonghi ( nous en ignorons la raison) , ainsi que l'épée destinée au combattant philhellène, le COLONEL FABVIER

En résumé, on pourrait dire que le port de Marseille servait de pont entre la Grèce révolutionnaire et l'Europe occidentale. À partir de là, des missions de bénévoles furent organisées, des armes et des fournitures distribuées, de solides réseaux de philhellénisme et de solidarité furent développés, tandis que la contribution de la ville s'étendait au soutien des réfugiés et des orphelins.

200 χ�όνια, από την Έξοδο του Μεσολογγίου (1826–2026)

Η Έξοδος του Μεσολογγίου αποτελεί μία από τις πιο δ�αματικές και η�ωικές στιγμές της Ελληνική Επανάστασης του 1821, σ�μβολο αυτοθυσίας και αγώνα για την ελευθε�ία. Τον Απ�ίλιο του 1826, �στε�α από πολ�μηνη πολιο�κία και ακ�αίες στε�ήσεις, οι πολιο�κημένοι κάτοικοι επιχεί�ησαν τη γενναία έξοδο, π�οτιμώντας την �στατη π�οσπάθεια από την πα�άδοση. Φέτος γιο�τάζουμε τη συμπλή�ωση 200 χ�όνων από το τ�αγικό αυτό γεγονός. Το πα�όν ά�θ�ο έχει στόχο να υπενθυμίσει το σημαντικό �όλο που έπαιξε το λιμάνι της Μασσαλίας στην ο�γάνωση και υποστή�ιξη της Ελληνικής Επανάστασης, αλλά και να καταδείξει πώς η τ�αγική αυτή κο��φωση του Αγώνα, η Έξοδος του Μεσολογγίου, συγκλόνισε την ευ�ωπαϊκή κοινή γνώμη και ενίσχυσε ακόμη πε�ισσότε�ο το φιλελληνικό �ε�μα, στο οποίο η Μασσαλία είχε ήδη διαδ�αματίσει καθο�ιστικό �όλο.
Η Έξοδος του Μεσολογγίου, 1853, Εθνική Πινακοθήκη Αθηνών
Θεόδω�ος Β�υζάκης (1814–1878)

Η εο�τή για την 25η Μα�τίου του Ελληνικο� Σχολείου Μασσαλίας ήταν αφιε�ωμένη στην Η�ωική Έξοδο του Μεσολογγίου.







Αναμνηστική φωτογ�αφία : Ο πατέ�ας Ιγνάτιος Ομιλιάδης, ο π�όεδ�ος της Ελληνικής Ένωσης, κ. Πέτ�ος Θεοδω�άκης, και η καθηγήτ�ια κας Ιωάννα Μουσικο�δη με όλους τους μαθητές

Με μεγάλη επιτυχία π�αγματοποιήθηκε η γιο�τή των ΤΕΓ Μασσαλίας για την Επέτειο της 25ης Μα�τίου 1821, που φέτος ήταν αφιε�ωμένη στην η�ωική Έξοδο του Μεσολογγίου.
Οι μαθητές απήγγειλαν ποιήματα, ενώ οι μεγαλ�τε�οι πα�ουσίασαν το χ�ονικό της Εξόδου με ιδιαίτε�η ευαισθησία και σεβασμό. Η εκδήλωση πλαισιώθηκε από όμο�φα τ�αγο�δια, δημιου�γώντας μια ζεστή και συγκινητική ατμόσφαι�α.

Στην σχολική εο�τή πα�ευ�έθηκαν ο Πατέ�ας Ιγνατίος Ομιλιάδης της ΕΛΛΗ�ΙΚΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΜΑΣΣΑΛΙΑΣ η κα Μα�ία Κατσά�η, ναυτικός ακόλουθος της Ελλάδας στη Μασσαλία ο κ. Βασίλης Ελευθε�ίου Ανθυπασπιστής, οι γονείς και α�κετός κόσμος
Στο τέλος της γιο�τής, π�οσφέ�θηκε πλο�σιος μπουφές, από την Ελληνική Ένωση Μασσαλίας.
Θε�μά συγχα�ητή�ια σε όλα τα παιδιά για την υπέ�οχη π�οσπάθεια!


ΟΙ ΕΛΛΗ�ΕΣ ΤΗΣ ΜΑΣΣΑΛΙΑΣ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗ�ΙΚΗ ΕΠΑ�ΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821

Ά�θ�ο της κας Ιωάννας Μουσικο�δη, Διδάκτο�ος �εοελληνικών Σπουδών και ιστο�ικο�, στην οποία εκφ�άζουμε τις θε�μότε�ες ευχα�ιστίες μας.

Μόλις στις α�χές του 19ου αιώνα, λίγο π�ιν την Επανάσταση του 1821 ιδ��θηκε στη Μασσαλία μόνιμη ελληνική αποικία, πα�όμοια με αυτή του Λιβό�νο, όπου οι Έλληνες είχαν ιδ��σει εκκλησία από το 1775. Το 1816 συμπίπτει με την αποφασιστική φάση της ο�ιστικής ίδ�υσης ελληνικής αποικίας στη Μασσαλία. Εκείνη τη χ�ονιά, δέκα ελληνικοί εμπο�ικοί οίκοι εγκαταστάθηκαν ταυτόχ�ονα στην πόλη, όπως αυτοί του Παντελέοντα Α�γέντη, των αδελφών �ικόλαου και Θεόδω�ου Π�ασσακάκη από τη Χίο, του Θεόδω�ου Όμη�ου και των αδελφών Δημητ�ίου και Κωνσταντίνου Αμη�ά από τη Σμ��νη, ή του �ικόλαου Θησέα από την Κ�π�ο. Με�ικοί από τους έμπο�ους αυτο�ς συγκεντ�ώθηκαν για π�ώτη φο�ά τον Οκτώβ�ιο του 1820, με σκοπό να καλέσουν έναν Α�χιμανδ�ίτη για την τέλεση ο�θόδοξων λειτου�γιών στη Μασσαλία. Τον Δεκέμβ�ιο του ίδιου έτους επιβεβαίωσαν την π�όθεσή τους να ιδ��σουν ο�θόδοξη εκκλησία και υπέγ�αψαν τον π�ώτο Κανονισμό, ιδ��οντας έτσι την π�ώτη ελληνο�θόδοξη κοινότητα της πόλης.

Οι Μασσαλιώτες, μέλη του Ελληνόγλωσσου Ξενοδοχείου και της Φιλικής Εται�είας.

Α�κετοί Έλληνες έμπο�οι της Μασσαλίας ήταν μέλη α�χικά του φιλελληνικο� ομίλου ΕΛΛΗ�ΟΓΛΩΣΣΟ� ΞΕ�ΟΔΟΧΕΙΟ� που είχε ιδ�υθεί στο Πα�ίσι το 1809 και κατόπιν της Φιλικής Εται�είας. Όλα σχεδόν τα μέλη της ελληνικής κοινότητας στη Μασσαλία υποστή�ιξαν ενε�γά τον Αγώνα των συμπατ�ιωτών τους και πολλοί μάλιστα εγκατέλειψαν τις επιχει�ηματικές τους δ�αστη�ιότητες και ή�θαν στην Ελλάδα π�οσφέ�οντας πολ�τιμες υπη�εσίες.
Μέλος της Φιλικής εται�είας ήταν ο Α�χιμανδ�ίτης Μασσαλίας Α�σένιος Γιαννο�κος, από τη Μονεμβασιά, που έφτασε στη Μασσαλία από το Πα�ίσι στις α�χές του 1821 όταν έγινε δεκτό το αίτημα των Ελλήνων εμπό�ων να έ�θει Α�χιμανδ�ίτης στην πόλη στα πλαίσια των π�οσπαθειών τους για ίδ�υση ελληνο�θόδοξης εκκλησίας. Ο Α�σένιος είχε υπη�ετήσει στο στ�ατό του �ΑΠΟΛΕΟ�ΤΑ ΒΟ�ΑΠΑΡΤΗ και ήταν ένας από τους πιο ένθε�μους υποστη�ικτές του ελληνικο� Αγώνα στην Μασσαλία.
Ο Χιώτης Πέτ�ος Ομη�ίδης Σκυλίτζης, στενός συνε�γάτης του Αδαμάντιου Κο�αή, ανέπτυξε έντονη πνευματική και εθνική δ�άση και α�γότε�α συμμετείχε στον Αγώνα και στην πολιτική ζωή της Ελλάδας. Ο συμπατ�ιώτης του Εμμανουήλ Ροδοκανάκης λειτο��γησε ως βασικός σ�νδεσμος μεταξ� της ελληνικής πα�οικίας, των Φιλελλήνων και της επαναστατημένης Ελλάδας, ο Γεώ�γιος Ψ�χας υπή�ξε από τους ιδ�υτές της ο�θόδοξης κοινότητας και ο�γανωτής αποστολών εθελοντών ενώ οι αδε�φοί Δημήτ�ιος και Κωνσταντίνος Αμη�άς από τη Σμ��νη, διέθεσαν μεγάλα ποσά για την ενίσχυση του Αγώνα. Θεόδω�ος Π�ασακάκης από τη Χίο ήταν ένας από τους μεγαλ�τε�ους βοηθο�ς της Επανάστασης στη Μασσαλία και ήταν πα�ών στο πλευ�ό του Αλέξανδ�ου Μαυ�οκο�δάτου στο Μεσολόγγι κατά τη διά�κεια της πολιο�κίας.
Ο Κ�π�ιος �ΙΚΟΛΑΟΣ ΘΗΣΕΑΣ ,εγκατεστημένος στη Μασσαλία από το 1815, ήταν ανιψιός του εθνομά�τυ�α Α�χιεπισκόπου Κ�π�ου, Κυπ�ιανο�. Ήταν από τους πιο σημαντικο�ς πα�άγοντες του Αγώνα στη Μασσαλία κατά τα π�ώτα χ�όνια της Επανάστασης. Ήταν ο κ��ιος διο�γανωτής των στ�ατολογήσεων εθελοντών και γι’αυτό πα�ακολουθο�νταν στενά από τις γαλλικές α�χές. Το 1820 πήγε στο Πα�ίσι από όπου π�οετοίμασε τη μεταφο�ά φιλελλήνων εθελοντών σε συνε�γασία με τους φιλέλληνες της π�ωτε�ουσας. Ο Θησέας αποτελο�σε κατά κάποιον τ�όπο, τον επίσημο αντιπ�όσωπο των συμφε�όντων του ελληνικο� Αγώνα στη Μασσαλία. Ο �ικόλαος Θησέας, με τον αδελφό του Θεόφιλο, αναχώ�ησαν γ��ω στον Οκτώβ�ιο του 1821 για την επαναστατημένη Ελλάδα όπου έλαβαν ενε�γό μέ�ος επικεφαλής Κυπ�ίων αγωνιστών τους οποίους συντη�ο�σαν με δικά τους χ�ήματα.
Ο Θεόδω�ος Όμη�ος, έμπο�ος από τη Σμ��νη εγκατεστημένος στη Μασσαλία από το 1816, συνδεόταν εμπο�ικά και οικογενειακά με τον Πέτ�ο Ομη�ίδη Σκυλίτζη. Ήταν ένθε�μος υποστη�ικτής της Επανάστασης και, λόγω των ιδεών του, τελο�σε υπό διακ�ιτική πα�ακολο�θηση από τις γαλλικές α�χές.
Ο Δημήτ�ιος Καπο�δας, π�όξενος της Οθωμανικής Π�λης και ιδ�υτικό μέλος της ο�θόδοξης κοινότητας, διατη�ο�σε π�οσεκτικά μια επίσημη στάση πίστης π�ος την Οθωμανική διοίκηση, ενώ στην π�αγματικότητα υποστή�ιζε διακ�ιτικά τον ελληνικό Αγώνα, μέχ�ι την κατά�γηση της θέσης του το 1823.
Ο Ιωάννης Μάης, αντιπ�όξενος από τη Ζάκυνθο, ανέπτυξε έντονη δ�άση υπέ� της Επανάστασης: ο�γάνωνε αποστολές εθελοντών, όπλων και εφοδίων, διευκόλυνε την επικοινωνία μεταξ� Ελλάδας και Γαλλίας και π�οωθο�σε τον ελληνικό αγώνα στον ευ�ωπαϊκό Τ�πο, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διεθνή υποστή�ιξη.

Οι π�ώτες αποστολές από το λιμάνι της Μασσαλίας στην εξεγε�μένη Ελλάδα

Από το 1821 η Μασσαλία εξελίχθηκε σε σημαντικό κέντ�ο συγκέντ�ωσης και αναχώ�ησης φιλελλήνων εθελοντών π�ος την επαναστατημένη Ελλάδα. Πολλοί έφταναν από τη Γε�μανία και την Ελβετία, συχνά χω�ίς επα�κή ο�γάνωση ή υποστή�ιξη, γεγονός που δημιου�γο�σε π�οβλήματα τάξης και ασφάλειας στην πόλη. Πα�ά την επιτή�ηση της γαλλικής κυβέ�νησης και τους πε�ιο�ισμο�ς στη διακίνηση πολεμοφοδίων, οι �οές εθελοντών δε σταμάτησαν.
Κατά την πε�ίοδο 1821–1822 π�αγματοποιήθηκαν α�κετές αποστολές με πλοία που μετέφε�αν εθελοντές, όπλα και πυ�ομαχικά. Ξεχω�ίζει η άφιξη και αναχώ�ηση του Αλέξανδ�ου Μαυ�οκο�δάτου το καλοκαί�ι του 1821, που έδωσε ώθηση στο φιλελληνικό κίνημα. Ακολο�θησαν και άλλες ο�γανωμένες αποστολές, ακόμη και με χ�ηματοδότηση ξένων υποστη�ικτών, ενώ δεν έλειψαν και πε�ιπτώσεις μυστικών μεταφο�ών πολεμοφοδίων, όπως αυτή των αδελφών Καλλέ�γη που διέφυγαν της αστυνομικής επιτή�ησης.
Μέσα σε λιγότε�ο από έναν χ�όνο, πε�ισσότε�α από 450 άτομα πέ�ασαν από τη Μασσαλία για να ενισχ�σουν τον ελληνικό Αγώνα, με την τελευταία σημαντική αποστολή να αναχω�εί στα τέλη του 1822

Η «εν Μασσαλία Εται�εία υπέ� των Ελλήνων»
Οι Έλληνες π�όσφυγες που κατέφευγαν στη Μασσαλία έβ�ισκαν αυθό�μητη συμπα�άσταση όχι μόνο από τον τοπικό Τ�πο αλλά και από τις α�χές καθώς και από τον πληθυσμό της πόλης. Μεταξ� των π�ώτων Ελλήνων που ζήτησαν άσυλο στη Μασσαλία ήταν τ�ιάντα Κ�π�ιοι που κατάφε�αν να εγκαταλείψουν το νησί τους δ�απετε�οντας από τις σφαγές και καταφε�γοντας σε γαλλικά πλοία. Ακολο�θησαν π�όσφυγες από τη Θεσσαλονίκη, όμως το μεγαλ�τε�ο κ�μα π�οήλθε από τη Χίο μετά τη σφαγή του Πάσχα του 1822. Με τον τ�όπο αυτό, η ήδη ισχυ�ή πα�ουσία των Χιωτών στη Μασσαλία ενισχ�θηκε πε�αιτέ�ω, καθώς μέλη πολλών εμπο�ικών οικογενειών εγκαταστάθηκαν στην πόλη, διευ��νοντας και ισχυ�οποιώντας την ελληνική πα�οικία.
Τον Μά�τιο του 1823 συγκ�οτήθηκε στη Μασσαλία μία επιτ�οπή για να βοηθήσει τους Έλληνες π�όσφυγες που είχαν καταφ�γει στο λιμάνι της με τη συμμετοχή των πολλών εμπό�ων της πα�οικίας, ενώ το 1825 ιδ��θηκε η «Φιλανθ�ωπική Εται�εία υπέ� των Ελλήνων». Επικεφαλής της Φιλανθ�ωπικής αυτής Εται�είας ήταν ο Nicolas Toulouzan, καθηγητής στο Collège Royal de Marseille και μέλος της Ακαδημίας Επιστημών Γ�αμμάτων και Τεχνών της πόλης. Στα μέλη της συμπε�ιλαμβάνονταν ο Πανταλέων Α�γέντης, ο Θεόδω�ος Όμη�ος, ο Μιχαήλ Πετ�οκόκκινος, ο Θεόδω�ος Ράκος, ο Α�χιμανδ�ίτης Α�σένιος καθώς και επιφανείς Γάλλοι της Μασσαλίας.
Η Εται�εία στή�ιζε οικονομικά τις αποστολές που π�οο�ίζονταν για τους Έλληνες επαναστάτες. Ωστόσο, ο κ��ιος σκοπός της δ�αστη�ιότητάς της ήταν να συγκεντ�ώνει τα ο�φανά ελληνόπουλα και να φ�οντίζει για την τοποθέτησή τους σε ειδικά σχολεία. Ο Toulouzan αλληλογ�αφο�σε με τον Ιωάννη Καποδίστ�ια τον οποίο ενημέ�ωνε για την εξέλιξη των ενε�γειών του για την πε�ισυλλογή και τη φ�οντίδα των ο�φανών.
Ο Χιώτης Μιχαήλ Πετ�οκόκκινος, επιφο�τίστηκε επίσης με την ε��εση και εξαγο�ά ο�φανών, που είχαν διασκο�πιστεί και πουληθεί σε διάφο�ες πε�ιοχές της Ανατολίας. Για τη συμβολή του από τη Μασσαλία στην Επανάσταση β�αβε�τηκε το 1844 από τον βασιλιά Όθωνα με την τιμητική διάκ�ιση του Ιππότη του Τάγματος του Σωτή�ος.
Από το 1825, μετά την εισβολή του Ιμπ�αήμ στην Πελοπόννησο, οι αποστολές εθελοντών ξανά�χισαν από τη Μασσαλία. Μεταξ� 1825 και 1826, αναχώ�ησαν τ�εις αποστολές κι ο εμπο�ικός οίκος των «αδελφών Π�ασσακάκη» της Μασσαλίας ασφάλιζε τα φο�τία των πλοίων.
Η Φιλανθ�ωπική Εται�εία υπέ� των Ελλήνων εκμεταλλε�τηκε την αποστολή του πλοίου Επαμεινώνδας, που απέπλευσε το π�ωί της Δευτέ�ας 7 Αυγο�στου 1825, για να στείλει ένα σπαθί και μία σημαία που π�οο�ιζόταν για τον γενναίο Συνταγματά�χη Fabvier και για τους η�ωικο�ς υπε�ασπιστές του Μεσολογγίου. Υπε�θυνος των δ�άσεων της Εται�είας ήταν ο Α�χιμανδ�ίτης Α�σένιος ενώ ο Γάλλος κ. Mollière, ήταν επιφο�τισμένος από την Επιτ�οπή για τη διεξαγωγή της αποστολής, και την επίσημη πα�άδοση της σημαίας στον �ότη Μπότσα�η πα�ουσία όλων των Σουλιωτών και των μελών της κυβέ�νησης. Η σημαία εκτέθηκε στις 5 Αυγο�στου στην Ελληνική Ο�θόδοξη Εκκλησία και την επόμενη ημέ�α «Μετά τη Λειτου�γία, ευλογήθηκε, πα�ουσία των μελών της Επιτ�οπής, των φιλελλήνων του Επαμεινώνδα και ολόκλη�ου του ελληνικο� πληθυσμο� της πόλης» όπως έγ�αφε ο Toulouzan στο πε�ιοδικό Ami du peuple το οποίο εξέδιδε ο ίδιος στη Μασσαλία. Δυστυχώς όμως, η σημαία των Μασσαλιωτών δε μπό�εσε ποτέ να πα�αδοθεί στο Μεσολόγγι και δε γνω�ίζουμε τι απέγινε, όπως και το σπαθί που π�οο�ιζόταν για τον Φιλέλληνα αγωνιστή ΣΥ�ΤΑΓΜΑΤΑΡΧΗ ΚΑΡΟΛΟ ΦΑΒΙΕΡΟ

Συνοψίζοντας θα μπο�ο�σαμε να πο�με ότι το λιμάνι της Μασσαλίας λειτο��γησε ως γέφυ�α ανάμεσα στην επαναστατημένη Ελλάδα και τη Δυτική Ευ�ώπη. Από εκεί ο�γανώθηκαν αποστολές εθελοντών, διακινήθηκαν όπλα και εφόδια, αναπτ�χθηκαν ισχυ�ά δίκτυα φιλελληνισμο� και αλληλεγγ�ης ενώ πα�άλληλα η συμβολή της πόλης επεκτάθηκε και στην υποστή�ιξη των π�οσφ�γων και των ο�φανών.